Advies en ontwerp

Wonen in een kanjermonument

In Groningen stond de tweede rijks-HBS van Nederland. Het voor die tijd vooruitstrevende schoolgebouw uit 1867 is mede daarom uitgeroepen tot Groninger kanjermonument.

De school is inmiddels getransformeerd tot appartementencomplex met 13 appartementen. Voor onze opdrachtgever hebben we de oorspronkelijke scheikundelokalen verbouwd tot een woning.

Eisen geven richting

‘Kanjermonumenten’ spelen een belangrijke rol in de cultuurhistorische geschiedenis van Groningen. De rijks-HBS is zo’n gebouw. Herbestemmen van een monument wordt vaak gezien als lastig; bij een gebouw dat zo’n belangrijke rol in het geheugen van de stad vervult nog meer. Veel mensen, commissies en instanties moeten overtuigd worden door het ontwerp.

Onze architect Karin legt uit waarom dat geen hindernis hoeft te zijn: “Ontwerpen in zo’n pand brengt extra eisen met zich mee. Maar eisen geven houvast en richting aan je beslissing. Daar kun je het maximale uithalen.”

Intimiteit

In de tijd dat de school werd gebouwd was er nog geen elektriciteit. De ruimtes en ramen zijn daarom enorm hoog. Dat was de enige manier om genoeg licht binnen te laten vallen. Hierdoor heb je veel woonruimte, lucht en licht maar het roept ook de vraag op hoe je intimiteit kunt creëren. De basis van de woning bestaat uit twee klaslokalen boven elkaar. Het onderste is 6 meter hoog, het bovenste 5 meter.

We hebben de ruimtes intiemer gemaakt door in de leslokalen ‘doosjes’ te plaatsen. Daar hebben we de voorzieningen zoals de keuken en de badkamer in gemaakt. Doordat ze de hoogte van de ruimte halveren voel je je beschut wanneer je erin zit, maar ervaar je wel de hoogte van het oude klaslokaal. Het voelbaar houden van de oude klaslokalen was voor de bewoners een belangrijk voorwaarde.

Historie behouden

In deze woning zijn de oude vloerdelen hergebruikt als trap, tafel en keukenblad. Een oorspronkelijke trap uit een ander deel van het gebouw heeft een nieuwe plek gekregen als zoldertrap. Onze architect wilde zoveel mogelijk bouwmaterialen uit de school handhaven of hergebruiken in de nieuwe woning. “Die materialen horen bij dit pand en bij deze plek. Als je die een nieuwe functie kunt geven behoud je een stuk geschiedenis.”

Waar geen oude materialen voorhanden waren, is juist een sterk contrast gemaakt door nieuwe materialen en afwijkende vormen toe te passen. Een centraal element in de woning is de trap van gezet plaatstaal. Door hem los te houden van de wand komt hij als element tot zijn recht én hebben de buren geen geluidshinder van lopen op de trap.

Oud en nieuw vloeien in de woning vlekkeloos in elkaar over tot een gezinsappartement waarin intimiteit en de ruimtelijkheid van de oude lokalen hand in hand gaan.

Uitgelicht

  • Restauratie
  • Herbestemming
  • Architectuur
Bekijk alle cases

Archipunt team